Seniorzy w obliczu kryzysu. FAES rozwija model ODPORNI+
Co zrobić, gdy przez wiele godzin nie ma prądu lub wody? Jak rozpoznać dezinformację? Jak reagować spokojnie, kiedy pojawia się nagłe zagrożenie i trzeba szybko podjąć decyzję? To pytania, które coraz częściej stają się częścią rozmów o bezpieczeństwie. Fundacja Aktywności i Edukacji Społecznej FAES realizuje projekt „ODPORNI+ – ogólnopolski model wzmacniania odporności lokalnej z udziałem seniorów”, którego celem jest lepsze przygotowanie osób starszych do działania w sytuacjach kryzysowych oraz wykorzystanie ich doświadczenia w budowaniu bezpieczeństwa lokalnych społeczności.
Projekt dofinansowany ze środków Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy-ASY” na lata 2026-2030
Spis Treści
Projekt ODPORNI+
Kryzysy mogą przybierać różne formy. Długotrwała przerwa w dostawie prądu i wody, gwałtowne zjawiska pogodowe, zagrożenia zdrowotne, fałszywe informacje czy sytuacje wymagające szybkiej współpracy – to przykłady wyzwań, wobec których mieszkańcy muszą umieć działać. Projekt ODPORNI+ odpowiada na te potrzeby w sposób praktyczny i jednocześnie pokazuje, że osoby starsze nie muszą być postrzegane wyłącznie jako odbiorcy pomocy.
Wręcz przeciwnie. Seniorzy posiadają ogromny kapitał doświadczenia, wiedzę życiową, znajomość lokalnych społeczności i umiejętności, które mogą okazać się szczególnie cenne w trudnych sytuacjach.
Senior jako uczestnik i współtwórca
Projekt „ODPORNI+ – ogólnopolski model wzmacniania odporności lokalnej z udziałem seniorów” realizowany jest przez Fundację Aktywności i Edukacji Społecznej FAES. Przedsięwzięcie zostało dofinansowane ze środków Programu Wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026–2030.
Projekt trwa od 1 czerwca do 31 grudnia 2026 roku.
Jednym z jego najważniejszych założeń jest współtworzenie rozwiązań razem z seniorami. Warsztaty dotyczące przygotowania na sytuacje kryzysowe były już konsultowane z grupą dziesięciu seniorów i seniorek z Krakowa oraz powiatu krakowskiego. Wykorzystano przy tym metodę Design Thinking, dzięki której uczestnicy mogli spojrzeć na zagadnienie z różnych perspektyw, analizować konkretne sytuacje i wczuwać się również w potrzeby innych osób starszych.
– Zależy nam, aby model nie był opracowaniem tworzonym wyłącznie „dla seniorów”. Chcemy tworzyć go razem z nimi, wykorzystując ich doświadczenia, obserwacje i wiedzę o codziennym życiu lokalnych społeczności – podkreśla Kinga Lipowska z Fundacji Aktywności i Edukacji Społecznej FAES.
Dzięki temu powstające rozwiązania mają odpowiadać na rzeczywiste potrzeby, a nie jedynie na teoretyczne założenia.
Przed uczestnikami trzy szkolenia wyjazdowe
Kolejnym etapem projektu będą wyjazdowe szkolenia dla 60 osób powyżej 60. roku życia z trzech województw:
- małopolskiego,
- śląskiego,
- świętokrzyskiego.
W każdym z województw zaplanowano udział 20 seniorów i seniorek. Szczególnie ważne jest dotarcie do osób, które mają ograniczony dostęp do działań edukacyjnych oraz szkoleń związanych z bezpieczeństwem i reagowaniem w sytuacjach kryzysowych.
Uczestnicy wezmą udział w praktycznych modułach szkoleniowych i warsztatach, podczas których będą rozwijać umiejętności przydatne w codziennym życiu. Program obejmuje między innymi zagadnienia związane z reagowaniem na sytuacje kryzysowe, bezpieczeństwem, rozpoznawaniem dezinformacji, organizowaniem pomocy lokalnej oraz współpracą z innymi.
Ważną częścią zajęć będą również ćwiczenia i symulacje. Uczestnicy będą mogli sprawdzić swoją wiedzę w praktyce, przećwiczyć różne scenariusze i zastanowić się nad tym, jak działać spokojnie i skutecznie pod presją.
Wiedza to nie wszystko
Budowanie relacji, zaufania i poczucia wspólnoty może mieć ogromne znaczenie w sytuacji kryzysowej. Odporna społeczność to przecież nie tylko dobrze przygotowane instytucje i procedury. To również ludzie, którzy znają się, potrafią ze sobą współpracować i wiedzą, że w trudnej sytuacji mogą liczyć na wzajemne wsparcie.
Dlatego ODPORNI+ stawia również na tworzenie lokalnej sieci kontaktów i wzmacnianie poczucia sprawczości uczestników.
Seniorzy mogą być ważnym ogniwem bezpieczeństwa lokalnego
ODPORNI+ nie jest projektem opartym wyłącznie na przekazywaniu informacji. Jego celem jest również zmiana sposobu myślenia o roli osób starszych w społeczeństwie.
Seniorzy mogą być:
- lokalnymi liderami,
- źródłem wiedzy i doświadczenia,
- ważnym elementem systemu wsparcia,
- osobami pomagającymi innym w trudnych sytuacjach,
- aktywnymi współtwórcami bezpiecznych społeczności.
W sytuacji kryzysowej szczególnego znaczenia nabierają takie kompetencje jak umiejętność zachowania spokoju, komunikacji, współpracy i podejmowania rozsądnych decyzji. To właśnie doświadczenie życiowe może stać się jednym z ważnych zasobów lokalnej społeczności.
Trzy regiony, różne doświadczenia, wspólny cel
Pilotaż projektu realizowany jest w trzech województwach. Dzięki temu możliwe będzie spojrzenie na przygotowanie do sytuacji kryzysowych z perspektywy różnych środowisk i społeczności.
Inne potrzeby mogą pojawiać się w dużym mieście, inne w mniejszej miejscowości, a jeszcze inne na terenach wiejskich. Dlatego tak ważne jest, aby model ODPORNI+ uwzględniał różnorodność doświadczeń uczestników.
Wnioski i doświadczenia ze szkoleń posłużą do dalszej pracy nad modelem. Celem jest stworzenie rozwiązania, które będzie można wykorzystać również w innych częściach Polski.
Finał projektu w Krakowie
To właśnie podczas konferencji wybrzmią doświadczenia osób, które wzięły udział w szkoleniach, oraz najważniejsze elementy wypracowywanego modelu. Spotkanie stanie się również przestrzenią do rozmowy o tym, jak skutecznie wzmacniać odporność lokalnych społeczności i jaką rolę mogą odgrywać w tym seniorzy.
Odporność zaczyna się od ludzi
ODPORNI+ opiera się na przekonaniu, że bezpieczeństwo lokalnej społeczności nie zależy wyłącznie od instytucji czy procedur. Duże znaczenie mają także relacje międzyludzkie, wzajemna pomoc, wiedza, umiejętność rozpoznawania zagrożeń i przekonanie, że każdy może mieć wpływ na swoje otoczenie.
Udział w projekcie daje seniorom i seniorkom możliwość zdobycia praktycznych umiejętności, zwiększenia poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie, poznania nowych ludzi oraz aktywnego włączenia się w życie swojej społeczności.
– Chcemy pokazać, że osoby starsze nie są jedynie grupą wymagającą wsparcia w sytuacjach kryzysowych. Mogą również stanowić ważną część rozwiązania – mówi Marcin Cwakliński Prezes Fundacji Aktywności i Edukacji Społecznej FAES.
W świecie pełnym zmian i niepewności doświadczenie, spokój i umiejętność współpracy mają ogromną wartość. Projekt ODPORNI+ pokazuje, że seniorzy i seniorki mogą odgrywać istotną rolę w budowaniu społeczności, które są bardziej przygotowane, bezpieczne i odporne na przyszłe wyzwania.
Udział jest bezpłatny
Udział we wszystkich działaniach realizowanych w ramach projektu jest całkowicie bezpłatny.
Projekt dofinansowany ze środków Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy-ASY” na lata 2026-2030
